Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

Table of Contents
LỜI NHÀ XUẤT BẢN
1. Sự sống ra đời từ bao giờ?
2. Tại sao sinh vật có thể bị tuyệt chủng?
3. Chất xúc tác trong cơ thể sinh vật có tác dụng gì?
4. Có sinh vật nào không bao giờ bị chết không?
5. Tại sao sinh vật cũng có thể khai thác quặng?
6. Động vật khác với thực vật ở điểm nào?
7. Vi sinh vật có những đặc điểm gì?
8. Vi sinh vật có thể tự nhiên sinh sôi không?
9. Tại sao vi sinh vật trong đất lại rất nhiều?
10. Hình dáng của vi sinh vật nào là nhỏ nhất?
11. Tại sao động vật có thể tồn tại được trong sa mạc?
12. Tại sao nói: “Quần thể sinh vật kì diệu không gì sánh được”?
13. Mùi hôi của động vật có tác dụng gì?
14. Khi động vật ngủ đông, suốt cả mùa đông không ăn gì, tại sao không bị chết đói?
15. Động vật trút giận như thế nào?
16. Tại sao động vật biết áp dụng "chính sách nhượng bộ"?
17. Màu đỏ và màu vàng của động vật nói cho chúng ta biết điều gì?
18. Tại sao các nhà khoa học biết động vật có thể nằm mơ?
19. Tại sao có một số động vật thích cuộc sống bầy đàn?
20. Kĩ thuật nhân bản là gì?
21. Mẹ của cừu "Đô-li" là ai?
22. Tại sao động vật có thể trở thành "xưởng chế tạo thuốc" sống?
23. Động vật có thể tự chữa bệnh cho mình được không?
24. "Tiếng địa phương" của động vật được hình thành như thế nào?
25. Tại sao động vật có các loại đuôi khác nhau?

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

26. Động vật chơi đùa có phải chỉ là để vui hay không?
27. Các nhà khoa học tính toán số lượng động vật hoang dã bằng cách nào?
28. Động vật được phân loại như thế nào?
29. Tại sao sứa có thể cắn người?
30. Tại sao sứa có thể dự báo bão?
31. Tại sao nói san hô là động vật?
32. Giun đất có mắt hay không?
33. Tại sao có một số kí sinh trùng có ích với loài người ?
34. Tại sao trong trai, sò có ngọc?
35. Tại sao chỗ ốc sên vừa bò qua lại để lại một vệt nước dãi?
36. Tại sao cá mực có thể phun ra mực?
37. Tại sao cua sau khi nấu chín biến thành màu đỏ?
38. Có phải tôm he (tôm đôi) sống thành đôi cái đực với nhau không?
39. Tại sao cua lại nhả bọt?
40. Tại sao cua chúng ta ăn thường ngày lại nhỏ?
41. Cua nhỏ có bao nhiêu biện pháp phòng thân?
42. Đa số động vật đều ngủ đông, tại sao hải sâm lại phải ngủ hè?
43. Hải sâm sau khi bị mất đi nội tạng tại sao không bị chết?
44. Con nhện giăng tơ bằng cách nào giữa khoảng cách hai cây rất xa?
45. Ve-bet có ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của chúng ta?
46. Côn trùng có những điểm đặc biệt nào?
47. Tại sao một số côn trùng có sức mạnh đáng kinh ngạc?
48. Côn trùng có mấy loại "miệng"?
49. Côn trùng có "mũi" và "tai" không?
50. Tại sao có một số côn trùng lại có thể biến thành con nhộng, còn một số khác lại
không?
51. Côn trùng bảo vệ mình bằng cách nào?
52. Tại sao đại đa số côn trùng lại không thể đi đường thẳng?
53. Bọ ngựa cái có thể ăn bọ ngựa đực không?

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

54. Tại sao trên cánh của chuồn chuồn có mắt?
55. Tại sao chuồn chuồn phải "đạp nước"?
56. Con mối có liên quan gì đến nhiệt độ không khí lên cao?
57. Con dế có kêu bằng miệng không?
58. Tại sao châu chấu phải hoạt động thành đàn?
59. Tại sao bọ chó có thể nhảy rất cao?
60. Tại sao con trùng mai táng muốn chôn động vật nhỏ?
61. Tại sao bọ hung phải lăn vào bãi phân?
62. Tại sao đom đóm có thể phát sáng?
63. Có phải côn trùng hình gáo là những côn trùng có ích không?
64. Sâu đậu tằm chui vào trong hạt đậu bằng cách nào?
65. Tại sao nói con mối không phải là con kiến?
66. Tại sao ong có thể biết chỗ nào đó có thể lấy được mật?
67. Mật ong được gây bằng cách nào?
68. Tại sao ong mật sau khi đốt người xong lại bị chết?
69. Tại sao hổ thiên ngưu∗ lại giống ong vò vẽ?
70. Vì sao ruồi có thể đứng vững trên mặt phẳng kính thẳng góc?
71. Tại sao ruồi chuyên đậu ở những nơi bẩn lại không bị bệnh?
72. Tại sao muỗi thích đốt những người mặc quần áo đen?
73. Hoa văn trên cánh bướm có công dụng gì?
74. Làm thế nào để phân biệt được con bướm và con thiêu thân?
75. Tại sao chỗ da bị sâu róm đốt lại vừa đau vừa ngứa?
76. Tại sao tằm lại thích ăn lá dâu nhất?
77. Tại sao quần áo để trong tủ lại sinh ra sâu?
78. Tại sao nói kiến quân ăn thịt là một trong những động vật đáng sợ nhất?
79. Tại sao kiến không bị lạc đường?
80. Tại sao cá có thể chìm, có thể nổi?
81. Tại sao có một số loài cá ở biển sâu lại có thể phát sáng?
82. Cá ngủ bằng cách nào?
Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

83. Tại sao nhìn vẩy cá có thể biết được tuổi của cá?
84. Tại sao cá thích bơi lội thành đàn?
85. Tại sao cá ở trong nước có thể bắt côn trùng trên đất liền?
86. Dịch nhớt trên thân cá có công dụng gì?
87. Tại sao hai bên thân cá thông thường đều có trắc tuyến (đường bên)?
88. Tại sao đa số cá có lưng đen, bụng trắng?
89. Tại sao đặc trưng của một số loài cá xuất hiện trong phôi thai của cơ thể con người?
90. Tại sao cá chép lại biết nhảy nước?
91. Tại sao hình dáng của cá vàng lại đẹp kì lạ như vậy?
92. Tại sao có một số loài cá phải hồi du?
93. Tại sao trong đầu của cá hoa vàng có hai viên đá nhỏ?
94. Cá hoa vàng nhỏ có thể trở thành cá hoa vàng lớn không?
95. Tại sao cá ấn thích sống dựa vào lưng những động vật lớn ở hải dương?
96. Tại sao trên chợ không có bán cá hố và cá hoa vàng còn sống?
97. Tại sao mắt của cá thờn bơn có thể mọc ở cùng một bên?
98. Tại sao cá hải quỳ thích sống cùng với hải quỳ?
99. Cá ăn thịt người có sinh sống ở vùng Giang Nam Trung Quốc không?
100. Vì sao cá ngựa con được sinh ra từ bố?
101. Tại sao dưới đáy biển sâu không có ánh sáng Mặt Trời vẫn có động vật sinh sống?
102. Cá có đánh rắm không?
103. Mắt của “cá bốn mắt ” đặc biệt như thế nào?
104. Tại sao lươn cái lại biến thành lươn đực?
105. Tại sao nói cá là tổ tiên của loài lưỡng cư?
106. Sinh sản bằng trứng và sinh sản bằng con như thế nào?
107. Tại sao khi ếch ăn mồi lại chớp mắt?
108. Khi nào thì ếch thích kêu nhất?
109. Mùa hè, ếch để vào tủ lạnh có thể ngủ đông không?
110. Ếch đẻ trứng có nhất định ở trong nước không?
111. Cóc có độc không?
Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

112. Cóc là một loài ăn côn trùng thiện nghệ, tại sao đôi lúc cũng bị côn trùng ăn lại?
113. Tại sao động vật lưỡng cư không sống ở biển?
114. Tại sao ếch trâu có thể nuốt được rắn?
115. Con rồng ở truyền thuyết là loài động vật nào?
116. Tại sao khủng long lại bị tuyệt chủng?
117. Khủng long có biết nuôi con không?
118. Khủng long có thể sống lại hay không?
119. Trong trứng hoá thạch của khủng long có thể tìm được những đầu mối nào?
120. Tại sao rồng có cánh thân hình to lớn như vậy lại có thể bay lượn trên không
trung?
121. Rắn không có chân mà tại sao có thể bò rất nhanh?
122. Tại sao nói nọc độc rắn quý hơn cả vàng?
123. Tại sao người chơi rắn không sợ bị rắn độc cắn?
124. Có phải rắn thè lưỡi ra để doạ người không?
125. Làm thế nào để phân biệt được giữa rắn độc và rắn không độc?
126. Làm thế nào để phân biệt được rắn cái và rắn đực?
127. Tại sao đánh rắn phải đánh "bảy tấc"?
128. Tại sao rắn có thể nuốt thức ăn to gấp nhiều lần so với đầu của nó?
129. Tại sao rắn đuôi kêu khi bò có thể phát ra tiếng kêu?
130. Tại sao có một số rùa thường thả mà không sống?
131. Tại sao rùa có tuổi thọ rất cao?
132. Tại sao tắc kè hoa lại có thể đổi màu?
133. Ngoài nguỵ trang màu sắc ra, tắc kè hoa còn có bản lĩnh gì để chống lại kẻ thù ?
134. Tại sao cá sấu lại chảy nước mắt?
135. Tại sao chim trống thường đẹp hơn chim mái?
136. Tại sao mỏ của loài chim lại có nhiều hình dạng?
137. Phải chăng trên Trái Đất từng có chim phượng hoàng?
138. Chim ngủ bằng cách nào?
139. Tại sao đà điểu lại đặt cổ sát bằng trên mặt đất?

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

140. Tại sao các loài chim như cò, hạc lại thường đứng một chân?
141. Tại sao ngỗng trời khi bay xa thường xếp thành hình mũi tên hoặc dàn hàng
ngang?
142. Tại sao chim cánh cụt có thể chống lại được giá rét của Nam Cực?
143. Tại sao chim gõ kiến không bị chấn động não?
144. Rốt cuộc quạ có thông minh hay không?
145. Tại sao chim công biết xoè đuôi?
146. Tại sao hải âu hay bay theo tàu biển?
147. Tại sao vẹt thích học nói tiếng người?
148. Tại sao chim bồ câu có thể từ nơi rất xa bay được về nhà của mình?
149. Tổ yến trên bữa tiệc có phải được lấy từ tổ của chim én không? 1
150. Tại sao bắp thịt của gà và cá có màu đỏ, màu trắng?
151. Tại sao gà thích ăn sỏi?
152. Tại sao sau khi gà mái đẻ trứng lại hay cục tác?
153. Tại sao quả trứng gà có một đầu to một đầu nhỏ?
154. Bằng cách nào để phân biệt gà trống, gà mái con?
155. Tại sao khi vịt đi thường hay lắc lư?
156. Tại sao vịt nhà không biết ấp trứng?
157. Tại sao động vật có thể cho chúng ta cảm giác yêu hoặc ghét?
158. Tại sao mắt của một số động vật có vú mọc ở phía trước mặt, còn một số khác lại
mọc ở hai bên mặt?
159. Bí mật của động vật ngủ đông là gì?
160. Tại sao túi của loài động vật có túi lại có cái ở phía trước, có cái ở phía sau?
161. Tại sao chuột cõng lại có thể giả chết như thật?
162. Con tê tê bắt kiến như thế nào?
163. Tại sao mắt của thỏ trắng có màu đỏ?
164. Tại sao thỏ thích ăn phân của mình?
165. Tại sao chuột thích gặm vật cứng?
166. Chuột có thể chui vào trong mũi của voi hay không?
167. Tại sao nói sóc là chuyên gia bảo vệ môi trường tự nhiên?
Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

168. Tại sao chuột lữ phải nhảy xuống biển để chết?
169. Chồn sóc là loài thú có lợi hay có hại?
170. Tại sao chồn sóc lại có thể ăn được nhím?
171. Tại sao hà li (hải li) thích đắp đê?
172. Tại sao dơi có thể bắt mồi vào nửa đêm?
173. Tại sao khi dơi ngủ lại treo ngược thân lên?
174. Tại sao nói dơi là loài gieo hạt lí tưởng nhất?
175. Tại sao chó khi ngủ lại thích giấu mũi dưới chân trước?
176. Tại sao chó thường hay thè lưỡi vào mùa hè?
177. Tại sao chó là động vật đầu tiên mà loài người thuần hoá thành công?
178. Tại sao cáo lông đỏ rất thích sử dụng mưu kế?
179. Tại sao các nhà sinh thái học phải đưa ra đề nghị bảo vệ loài sói?
180. Tại sao chó sói hay hú vào ban đêm?
181. Bầy sói khác đàn gặp nhau sẽ làm gì?
182. Cầy mangut có phải là khắc tinh của rắn không?
183. Tại sao mèo thích ăn cá và chuột?
184. Khi phía trước có thức ăn và có cả sự nguy hiểm thì mèo sẽ hành động ra sao?
185. Tại sao báo săn lại có thể chạy rất nhanh?
186. Mãnh thú khi nhìn thấy con mồi trên màn ảnh có thể phân biệt được thật, giả
không?
187. Hổ Châu Mĩ vì sao không phải là hổ thật sự?
188. Tại sao hổ thích vẩy nước ướt chứ không thích ngâm mình trong nước?
189. Sư tử và hổ, ai là kẻ mạnh hơn?
190. Trong đêm tối sư tử săn mồi bằng cách nào?
191. Tại sao có lúc sư tử lớn muốn ăn sư tử con?
192. Có phải sư tử đực lười, sư tử cái chăm?
193. Tại sao lợn thích dũi đất và tường vách?
194. Tại sao ngựa có mặt vừa to vừa dài?
195. Tại sao ngựa luôn vẫy tai?

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

196. Tại sao chân ngựa phải đóng móng sắt?
197. Tại sao ngựa ngủ đứng?
198. Sau khi trâu, bò và dê ăn xong cỏ, tại sao miệng không ngừng nhai?
199. Tại sao la không đẻ được la con?
200. "Bốn không giống" (nai gạc) hiện nay sinh sống ở đâu?
201. Những sọc vằn trên thân ngựa vằn có tác dụng gì?
202. Tại sao con cúi dúi còn có thể sinh tồn được đến ngày nay?
203. Tại sao linh ngưu được gọi là "sáu không giống"?
204. Kì lân là động vật gì?
205. Tại sao hươu cao cổ không bị chảy máu não?
206. Tại sao cổ của hươu cao cổ lại rất dài?
207. Gấu trúc (gấu mèo) có thể tuyệt chủng không?
208. Gấu có gì khác với gấu người?
209. Khi gặp gấu, nằm trên đất giả vờ chết thì có thể tránh bị gấu tấn công không?
210. Tại sao Nam Cực lại không có gấu Bắc Cực?
211. Tại sao gấu Bắc Cực không sợ lạnh giá ở Bắc Cực?
212. Tại sao gấu Bắc Cực không có tư thế ngủ nhất định?
213. Tại sao lạc đà được gọi là "chiếc thuyền của sa mạc"
214. Tại sao voi đang có tính cách thuần hậu có thể đột nhiên phát điên?
215. Có hay không có nghĩa địa thần bí của voi?
216. Tại sao trên mình của tê giác thường xuyên có chim tê giác đậu?
217. Tại sao trên mình của hà mã thỉnh thoảng có thể bị "chảy máu"?
218. Tại sao cơ quan cảm giác của hà mã lại ở trên đỉnh đầu?
219. Loài thú biển thở bằng phổi, tại sao có thể dừng được ở dưới nước trong một thời
gian dài?
220. Tại sao nhân ngư được gọi là cá người đẹp mĩ nhân ngư?
221. Voi biển và voi (rừng) có phải là họ hàng với nhau không?
222. Tại sao cá voi biết phun nước?
223. Động vật lớn nhất từ xưa đến nay là động vật nào?

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

224. Tổ tiên của loài cá voi là động vật gì?
225. Tại sao long diên hương chỉ ở trong bụng của cá nhà táng?
226. Tại sao cá nhà táng không bị mắc bệnh lặn nước?
227. Thân hình của cá voi râu lớn như vậy, tại sao lại cứ ăn tôm cá nhỏ?
228. Tại sao cá voi biết "tự sát tập thể"?
229. Làm thế nào để cứu loài cá voi bị mắc cạn?
230. Tại sao cá heo biết cứu người?
231. Tại sao cá heo có thể bơi với tốc độ cao?
232. Tại sao nói cá heo là động vật thông minh?
233. "Hành vi xoa dịu" của khỉ có ý nghĩa gì?
234. Tại sao khỉ có thể ăn kiểu "ngốn như hùm, nuốt như sói"?
235. Tại sao khỉ hống lại rất thích kêu gào?
236. Khi thấy khỉ macaca, tại sao không được nhìn chăm chú vào mắt của chúng?
237. Làm thế nào để phân biệt được "vua khỉ" trong đàn khỉ?
238. Tại sao khỉ trên núi Nga Mi xin "phí mãi lộ" của người đi đường?
239. Đại tinh tinh biết sử dụng ngôn ngữ của loài người không?
240. Trên thế giới có mấy loại tinh tinh?
241. Vượn tay dài đi, dùng chân hay là dùng tay?
242. Tại sao loài vượn người không thể biến thành loài người?

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Mười vạn câu hỏi vì sao là bộ sách phổ cập khoa học dành cho lứa tuổi thanh, thiếu niên.
Bộ sách này dùng hình thức trả lời hàng loạt câu hỏi "Thế nào?", "Tại sao?" để trình bày một
cách đơn giản, dễ hiểu một khối lượng lớn các khái niệm, các phạm trù khoa học, các sự vật,
hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và con người, giúp cho người đọc hiểu được các lí
lẽ khoa học tiềm ẩn trong các hiện tượng, quá trình quen thuộc trong đời sống thường nhật,
tưởng như ai cũng đã biết nhưng không phải người nào cũng giải thích được.
Bộ sách được dịch từ nguyên bản tiếng Trung Quốc do Nhà xuất bản Thiếu niên Nhi đồng,
Trung Quốc xuất bản. Do tính thiết thực, tính gần gũi về nội dung và tính độc đáo về hình thức
trình bày mà ngay khi vừa mới xuất bản ở Trung Quốc, bộ sách đã được bạn đọc tiếp nhận
nồng nhiệt, nhất là thanh thiếu niên, tuổi trẻ học đường. Do tác dụng to lớn của bộ sách trong
việc phổ cập khoa học trong giới trẻ và trong xã hội, năm 1998 Bộ sách Mười vạn câu hỏi vì
sao đã được Nhà nước Trung Quốc trao "Giải thưởng Tiến bộ khoa học kĩ thuật Quốc gia",
một giải thưởng cao nhất đối với thể loại sách phổ cập khoa học của Trung Quốc và được
vinh dự chọn là một trong "50 cuốn sách làm cảm động Nước Cộng hoà" kể từ ngày thành
lập nước.
Bộ sách Mười vạn câu hỏi vì sao có 12 tập, trong đó 11 tập trình bày các khái niệm và các
hiện tượng thuộc 11 lĩnh vực hay bộ môn tương ứng: Toán học, Vật lí, Hoá học, Tin học,
Khoa học môi trường, Khoa học công trình, Trái Đất, Cơ thể người, Khoa học vũ trụ,
Động vật, Thực vật; ở mỗi lĩnh vực các tác giả vừa chú ý cung cấp các tri thức khoa học cơ
bản, vừa chú trọng phản ánh những thành quả và những ứng dụng mới nhất của lĩnh vực
khoa học kĩ thuật đó; Các tập sách đều được viết với lời văn dễ hiểu, sinh động, hấp dẫn, hình
vẽ minh hoạ chuẩn xác, tinh tế, rất phù hợp với độc giả trẻ tuổi và mục đích phổ cập khoa học
của bộ sách.
Do chứa đựng một khối lượng kiến thức khoa học đồ sộ, thuộc hầu hết các lĩnh vực khoa
học tự nhiên và xã hội, lại được trình bày với một văn phong dễ hiểu, sinh động, Mười vạn
câu hỏi vì sao có thể coi như là bộ sách tham khảo bổ trợ kiến thức rất bổ ích cho giáo viên,
học sinh, các bậc phụ huynh và đông đảo bạn đọc Việt Nam.
Trong xã hội ngày nay con người sống không thể thiếu những tri thức tối thiểu về văn hóa,
khoa học; Sự hiểu biết về văn hóa, khoa học của con người càng rộng, càng sâu thì mức sống,
mức hưởng thụ văn hóa của con người càng cao và khả năng hợp tác, chung sống, sự bình
đẳng giữa con người càng lớn, càng đa dạng, càng có hiệu quả thiết thực; Mặt khác khoa học
hiện đại đang phát triển cực nhanh, tri thức khoa học mà con người cần nắm ngày càng
nhiều, do đó, việc xuất bản tủ sách phổ biến khoa học dành cho tuổi trẻ học đường Việt Nam
và cho toàn xã hội là điều hết sức cần thiết, cấp bách và có ý nghĩa xã hội, ý nghĩa nhân văn
rộng lớn; Nhận thức được điều này, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho xuất bản Bộ Mười
vạn câu hỏi vì sao và tin tưởng sâu sắc rằng bộ sách này sẽ là người thầy tốt, người bạn
chân chính của đông đảo thanh, thiếu niên Việt Nam, đặc biệt là học sinh, sinh viên trên con
đường học tập, xác lập nhân cách, bản lĩnh để trở thành công dân hiện đại, mang tố chất công
dân toàn cầu.

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

1. Sự sống ra đời từ bao giờ?
Trái Đất mà chúng ta đang sống là muôn hình muôn vẻ, đầy những sự sống đang sinh sôi.
Cho đến nay, các loài sinh vật đã biết trên thế giới có khoảng hơn 1.400.000 loài, thêm vào
đó có nhiều chủng loại mới vẫn chưa được phát hiện, các nhà khoa học dự đoán, trên cả
Trái Đất tồn tại khoảng 10 triệu - 30 triệu loài sinh vật. Kì diệu là những loài này có số
lượng lớn, hình dáng khác nhau nhưng lại do cùng một tổ tiên tiến hoá thành. Vậy thì tổ tiên
cổ xưa này ra đời từ bao giờ, phát triển như thế nào?
Muốn giải đáp vấn đề này, chứng cứ chủ yếu nhất chính là hoá thạch. Ngày nay, hoá thạch
cổ xưa nhất mà loài người được biết đến là loài vi khuẩn nguyên thuỷ được phát hiện ở
Australia, niên đại sinh tồn của nó cách đây khoảng 3,5 tỉ năm, căn cứ vào suy đoán này, tổ
tiên của sự sống có thể xuất hiện cách đây 3,5 tỉ năm. Bốn tỉ năm trước đây, trên Trái Đất đã
hình thành hải dương nguyên thuỷ, lúc đó nhiệt độ của nước biển rất cao, cùng với sự giảm
dần của nhiệt độ nước đã xuất hiện những điều kiện bên ngoài cần thiết cho sự ra đời của
sự sống mới.
Tuy nhiên, tình trạng khí quyển vẫn rất tồi tệ, trong không khí hầu như không có oxi, như
vậy, sự sống nguyên thuỷ xuất hiện sớm nhất chỉ có thể là sinh vật sống không cần oxi.
Ngoài ra, do thiếu oxi, không gian trên Trái Đất không thể hình thành tầng ozon, không có
tầng ozon ngăn cản, tia tử ngoại như đi vào nơi không người, cùng một lúc giết sạch và uy
hiếp những sự sống non nớt, vậy là sự sống nguyên thuỷ đành phải sống thu nhỏ dưới biển
sâu mười mấy mét, thậm chí mấy chục mét.
Cùng với sự phát triển chậm chạp của sinh vật, 2,6 tỉ năm trước đây, loài tảo màu lam lục
đã xuất hiện. Loài tảo này có chất diệp lục, có thể tạo ra oxi thông qua tác dụng quang hợp.
Do vậy, các sinh vật đơn bào thích hợp với môi trường có oxi đã bước lên được vũ đài lịch
sử. Phần lớn oxi lúc đó đều kết hợp với sắt trong nước biển hình thành nên oxit sắt. Do vậy,
đã hình thành nên các mỏ sắt, ngày nay vẫn còn phổ biến trên thế giới, đó là tài nguyên, đã
đảm bảo cung cấp được 70% nhu cầu sắt cho xã hội. Có thể nói, Trái Đất trong thời cổ đại
xưa đã để lại một di sản to lớn cho loài người hiện nay.
Một số người hiểu biết về quy luật di truyền có thể sẽ hỏi, sự tiếp diễn của sự sống được
tiến hành thông qua một thông tin mật mã di truyền ADN, vậy thì mật mã di truyền đầu tiên
của sự sống là do đâu truyền lại?
Bởi vậy rất nhiều nhà khoa học đã làm nhiều cuộc nghiên cứu lớn, trong đó hai nhà khoa
học Mĩ Oley và Miler đã làm một cuộc thực nghiệm rất nổi tiếng nhằm giải đáp vấn đề này.
Họ trộn nước và các thành phần khí quyển như amoniac, CH4, hiđro... của thời kì Trái Đất
nguyên thuỷ vào bình thuỷ tinh chịu nóng, và dùng hình thức phóng điện để mô phỏng
chớp. Sau một tuần, trong bình thuỷ tinh đã sinh ra các phân tử hữu cơ như HCOOH,
CH3COOH, CH3CHOHCOOH..., và các thành phần axit amin cấu thành protêin. Hiển nhiên
những hiện tượng tự nhiên như chớp có thể tạo ra các phân tử hình thành nên sự sống,
nhưng từ phân tử phát triển thành sự sống nguyên thuỷ là một quá trình rất dài, không thể
làm một thực nghiệm đơn giản mà có thể đưa ra kết quả được. Nhưng bất luận như thế nào

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

thì cuộc thực nghiệm đã đem đến quỹ đạo mà sự sống có thể phát triển, đồng thời đã làm cơ
sở cho việc nghiên cứu cao hơn nữa.
Sự sống phát triển đến 1,6 tỉ năm trước, các sinh vật đa tế bào đã hình thành từ đó, sự
biến đổi của sự sống được thay đổi ngày càng nhanh chóng. Đến khoảng 700 triệu năm
trước, động vật không có xương sống sinh sống ở biển đã xuất hiện và phát triển rất nhanh
chóng, quần thể sinh vật nổi tiếng ở Australia chính là sản phẩm của thời kì này.
Khoảng 570 triệu năm trước, sinh vật phát triển thành những kết cấu tổ chức cứng, nó
khác so với sinh vật tổ chức mềm là chúng rất dễ biến thành hoá thạch. Bởi vậy, dấu vết hoá
thạch ở các nơi trên thế giới từ thời kì này bắt đầu gia tăng nhanh chóng, địa chất học gọi
thời kì này là kỉ tiền Cambri.
Kỉ Cambri đến đã đánh dấu sự đa dạng hoá nhanh chóng của sinh vật, do vậy, thời kì này
cũng được gọi là thời kì bùng nổ của sự sống. Ngày nay, các sinh vật đại biểu nhiều lớp trên
thế giới mà chúng ta có thể liệt kê ra đều có thể tìm được trong quần thể hoá thạch của thời
kì đó.

2. Tại sao sinh vật có thể bị tuyệt chủng?
Chim Đô Đô và chim bồ câu Bắc Mĩ là những sinh vật đã từng tồn tại trên Trái Đất với số
lượng lớn và sớm đã trở thành di vật của lịch sử. Những loại động vật quý hiếm khác như
hổ Đông Bắc, voi Châu Phi, hắc tinh tinh... hiện nay cũng đã đến thời điểm mấu chốt của sự
tồn vong. Các nhà khoa học dự đoán, thời đại mà chúng ta đang sống chính là thời đại tai
hoạ của sinh vật, tốc độ tuyệt chủng của nó tương đương gấp 4000 lần của thời đại khủng
long. Vậy thì tại sao sinh vật có thể bị tuyệt chủng khi mà rất khó biến hoá thành công? Tại
sao hiện nay tốc độ tuyệt chủng lại nhanh như vậy?
Đầu tiên, chúng ta hãy nhìn xem chim Đô Đô bị tuyệt chủng như thế nào? Chim Đô Đô
thân dài 1 m, có thể nặng tới 20 kg, đã từng sống trên đảo Mađagasca - Châu Phi. Tuy được
gọi là chim nhưng nó lại giống gà, vịt nuôi ở nhà mà hiện nay chúng ta thường thấy. Chúng
không có khả năng bay lượn. Khi dấu chân của loài người đặt lên mảnh đất màu mỡ này thì
thịt của chim Đô Đô đã nhanh chóng xuất hiện trên bàn ăn. Vậy là trong thời gian không đầy
200 năm, chim Đô Đô đã bị loài người tiêu diệt sạch.

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

Chim bồ câu Bắc Mĩ cũng có số phận tương tự như vậy, chỉ khác là tốc độ tuyệt chủng
nhanh hơn. Năm đó, giữa Mĩ và Mêhicô có khoảng mấy tỉ con chim bồ câu Bắc Mĩ tự do bay
lượn, số lượng nhiều đến nỗi khiến người ta cảm thấy khiếp sợ. Ngay sau đó, những tiếng
súng vang dội lên không trung không ngớt và đến năm 1914 thì loài động vật nhỏ bé này đã
bị đi vào con đường tuyệt chủng.
Từ hai ví dụ trên, chúng ta có thể thấy rằng, hoạt động của loài người là nguyên nhân chủ
yếu làm cho một số động vật bị tuyệt chủng. Cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội
loài người khi con người bắt đầu sử dụng các loại công cụ hiện đại để chặt cây, phá rừng thì
những cánh rừng hoang dã xưa kia dần dần bị những toà nhà cao tầng chiếm lĩnh, phá huỷ
nơi sinh sống vui chơi của rất nhiều loài động vật.
Loài người phát triển đã trực tiếp gây ra các nguồn ô nhiễm cùng với không gian sinh
sống của chính mình. Việc xả nước bẩn và nước thải đã làm cho sự sinh sôi của động vật bậc
thấp bị ảnh hưởng nghiêm trọng và cũng gây khó khăn đến nước uống cho động vật bậc
cao. Ngay sau đó, chúng ta nhìn thấy một số khu vực có trình độ công nghiệp hoá tương đối
cao, không chỉ là động vật hoang dã, có khi cả những vật nuôi trong nhà cũng sẽ biến thành
dị dạng. Nếu tiếp tục như vậy, sự tuyệt chủng của các loài động vật này chỉ còn là vấn đề
thời gian.
Loài người còn đưa nhiều động vật lên bàn ăn, ví dụ như ếch. Từ sau khi trở thành món
hàng thường xuyên có mặt ở chợ thì việc quản lí đồng ruộng ngày càng ỷ lại vào thuốc trừ
sâu. Sự ô nhiễm của thuốc trừ sâu ngược lại đã phá hoại môi trường sinh thái của ếch, sự
tuần hoàn ác nghiệt này chắc chắn sẽ đưa loài ếch đi vào con đường tuyệt chủng. Thực ra,
không chỉ có loài ếch mà cả loài bò sát, loài chim, loài động vật có vú, thậm chí cả côn trùng
cũng đều trở thành đối tượng truy đuổi của các thực khách. Sự xuất hiện của một loài sinh
vật phải trải qua sự biến hoá mấy vạn năm, mấy chục vạn năm, vậy mà muốn tiêu diệt nó có
lẽ chỉ cần thời gian mấy năm.

Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

Đương nhiên, sự tuyệt chủng của một số loài sinh vật là một sự tất nhiên trong lịch sử
tiến hoá sinh vật. Ví dụ như quần thể sinh vật cách đây 600 triệu năm, do sự phát triển của
động vật đã xuất hiện quần thể mô cứng như loài giáp xác...; những sinh vật chỉ có kết cấu
mô nhuyễn thể không chống lại được sự tấn công đành phải trở thành miếng mồi ngon cho
các động vật khác; có thể nói đây là một loài sinh vật kế thừa của đời trước.

3. Chất xúc tác trong cơ thể sinh vật có tác dụng gì?
Bất kể động vật, thực vật hay loài người, trong cơ thể đều tồn tại các loại chất xúc tác,
hoạt động sống của chúng đều không thể tách rời sự giúp đỡ của chất xúc tác.
Chất xúc tác quan trọng như vậy, trên thực tế là một loại protêin có tác dụng xúc tác
trong cơ thể sinh vật. Dưới tác dụng của chất xúc tác mới có thể có hoạt động sự sống như
tiêu hoá, hô hấp, vận động, sinh trưởng, phát dục, sinh sôi... mới có thể xuất hiện sự biến đổi
hoá học như sự trao đổi vật chất...
1

Chất xúc tác có tác dụng xúc tác rất mạnh, có thể nâng tốc độ phản ứng sinh hoá trong cơ
thể sinh vật lên 100 triệu ~ 10 tỉ lần. Ví dụ loài người hay một số động vật bậc cao thì trong
thức ăn có một lượng tinh bột lớn, những tinh bột này được đưa vào trong cơ thể, nếu như
không có chất xúc tác tinh bột tham gia vào xúc tác thì không thể thuỷ phân thành
monosacarit mà cơ thể sinh vật có thể sử dụng được.
Có thể nói, động vật đưa thức ăn vào đường ruột tiêu hoá phân giải, sau đó, vật chất phân
giải ra sau khi được hấp thu, trong các tổ chức tế bào tiến hành sự biến đổi phức tạp và biểu
hiện ra thành các hiện tượng của sự sống thì đều được tiến hành dưới tác dụng của chất xúc
tác. Thực ra, không chỉ là động vật và loài người mà hạt giống của thực vật qua nảy mầm,
khai hoa, kết quả và tiến hành tác dụng quang hợp cũng không thể thiếu sự giúp đỡ của chất
xúc tác được.
Chất xúc tác phát huy được tác dụng quan trọng trong cơ thể sinh vật và cũng đặc biệt
thích hợp "sinh tồn" trong cơ thể sinh vật. Đây là do chất xúc tác đặc biệt mẫn cảm đối với
nhiệt độ cao, mà phản ứng sinh hoá trong cơ thể sinh vật đều là được tiến hành dưới nhiệt
độ thường, áp suất thường, làm cho chất xúc tác thường ở trạng thái hoạt tính. Nếu như
chất xúc tác bị đốt nóng lên thì chúng sẽ mất đi hoạt tính.

4. Có sinh vật nào không bao giờ bị chết không?
Rất nhiều sinh vật, kể cả con người đều không tránh khỏi cái chết. Đây là một hiện tượng
tự nhiên mà tất cả mọi người đều phải chấp nhận. Nhưng nếu chúng ta nghiên cứu tỉ mỉ thì
có thể phát hiện, đối với vi khuẩn và đại đa số động vật nguyên sinh thì chết không phải là
một kết quả tất nhiên, điều này là như thế nào? Tại sao sự sống lại phải chết?
Chúng ta đều biết, bản chất của sự sống là gen di truyền. Do tác dụng của các nhân tố bên
ngoài như tia tử ngoại, ô nhiễm v.v. và sự thay đổi bên trong của các tế bào, kết cấu gen sẽ
không thể tránh được phát sinh tổn thương nhất định. Thông thường, tổn thương này có
thể bị loại bỏ thông qua chức năng phục hồi của chính tế bào, nhưng nếu như sự tổn thương
Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

đã đạt đến mức độ nhất định thì sự phục hồi là rất khó khăn hoặc không thể phục hồi được
hoàn toàn, dẫn đến sự lão hoá của các cơ quan, của các tế bào, cuối cùng dẫn đến cái chết
của sinh vật.
Chết là một kết cục không thể tránh được. Vậy thì tại sao còn có sinh vật không bao giờ
chết? Nguyên nhân của cái gọi là những vi khuẩn hay một số động vật nguyên sinh không
chết là vì chúng có một khả năng tự phục chế rất mạnh. Lấy trùng biến hình amíp làm ví dụ.
Sinh vật loại nhỏ này trong thời gian rất ngắn, thông qua phân tách có thể tự phục chế với
số lượng lớn. Như vậy, cho dù một vài cá thể có thể lão hoá, có thể chết, nhưng cá thể khác
vẫn đang phục chế, chỉ cần điều kiện dinh dưỡng cho phép thì chúng vẫn có thể phục chế
không ngừng.

Bởi vậy, người và động vật đa tế bào khác sở dĩ có thể chết là do trong tế bào có cơ chế
ngăn chặn sự phân tách không hạn chế, giống như lắp một bộ phanh xe tốt. Nếu không phải
như vậy thì loài người chúng ta không thể tưởng tượng nổi sẽ đông đến như thế nào. Nếu
như bộ phanh xe nào đó mất tác dụng, tế bào ở đó cứ liên tục phân tách, sinh sôi không hạn
chế, cuối cùng sẽ hao mòn hết toàn bộ chất dinh dưỡng trong cơ thể sinh vật, tế bào đó sẽ
trở thành tế bào ung thư.

5. Tại sao sinh vật cũng có thể khai thác quặng?
Nói đến hầm mỏ chúng ta nghĩ ngay sẽ một cảnh tượng máy móc chạy ầm ầm trên công
trường, những chiếc cần cẩu to lớn chuyển một số lượng lớn quặng lên những chiếc xe tải...
Song phương thức khai thác mỏ kiểu này chỉ thích hợp với khai thác quặng giàu, còn đối
với một số quặng nghèo thì chi phí máy móc khai thác quặng và tinh luyện kim loại phải trả
rất cao, mất đi giá trị kinh tế của khai thác. Trong trường hợp như vậy, các nhà khoa học
liền lợi dụng sinh vật để giải quyết vấn đề khó này.
Ví dụ như có một số quặng đồng có hàm lượng đồng rất thấp, không có giá trị chiết xuất,
nhưng cũng không thể để lãng phí. Lúc này vi khuẩn có thể phát huy được tác dụng đặc biệt
của mình. Người ta để quặng chất đống trong nước ao, để một số vi khuẩn đặc biệt sinh sôi
Tải miễn phí tại: Taisachmoi.com

nhiều trong nước ao, chúng biến sunfuarơ (đioxit lưu huỳnh) thành axit sunfuric, mà dung
dịch axit sunfuric có thể hoà tan đồng trong quặng đồng thành dung dịch sunfat đồng. Như
vậy, việc chiết xuất đồng từ trong sunfat đồng đơn giản hơn nhiều.
Sinh vật khai thác quặng có khi còn cần sự tham gia đồng thời của động vật và thực vật.
Trong bảng tuần hoàn các nguyên tố kim loại có một thành viên gọi là tanta, nó thuộc vào
kim loại hiếm, chiết xuất khó, do vậy giá cả rất đắt. Trước đây, con người chỉ có thể chiết
xuất được số lượng ít tanta từ trong phòng thí nghiệm, được coi là vật liệu nghiên cứu quan
trọng. Sau đó phát hiện ra có một loại thực vật gọi là cỏ tử linh lăng có thể hấp thu được
tanta, đem lại hi vọng mới cho việc sản xuất số lượng tương đối lớn tanta.
Nhưng trong sản xuất thực tế, con người đã gặp phải rắc rối, bởi vì cỏ tử linh lăng là một
loại cỏ nuôi súc vật rất tốt, nếu như đem toàn bộ chúng đốt thành than, lại t...